සදහම් ග්‍රන්ථ

“කුසල ධර්මයන් පිළිබඳ නුවණින් විමසා බැලීමේ හැකියාව ධර්මාවබෝධය ඇතිකර ගැනීමට තිබිය යුතු මූලික සුදුසුකමකි. මේ හැකියාව නොමැති කෙනා පිරිහීමට පත්වන බව බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කරණු ලබනවා. ‘ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීම’ යනුවෙන් අදහස් වන්නේ නුවණින් විමසා බැලීම නම් වූ මේ විශිෂ්ඨතම හැකියාව යි.

කලාතුරකින් පහළ වන බුදුසසුන තිබෙන කල දුර්ලභව ලද මිනිස් බව උපරිම වශයෙන් ප්‍රයෝජනයට ගෙන සියලු දුකෙන් නිදහස් වී පාරිශුද්ධ වූ ආර්ය වූ විමුක්තියට පත්වීම පිණිස අවංක උත්සාහයක නිරත වන සුපින්වතුන් හට ඒ සඳහා මහෝපකාරී වන උතුම් කුසලතාවයක් වන ප්‍රත්‍යවේක්ෂා කිරීමේ හැකියාව උපදවා, වඩා ගැනීම පිණිස මේ කුඩා දහම් පොත උපකාර වනු ඇතැයි මම සිතමි.”

ධර්මය මුණගැසී තිබියදීත් “අහෝ අපට මෙයින් පිහිටක් ලබන්ට බැරි වේ දෝ!”යි ශෝක කරන අය කොතෙකුත් ඇත. කාර්යබහුලත්වය නිසා තිබෙන අවිවේකී බව, විවිධාකාර කායික රෝග පීඩා ආදිය ධර්මාවබෝධය පිළිබඳව අහිංසක පැතුමක් ඇත්තවුන්ගේ සිත තවදුරටත් පෙළයි. මේවා නිවන පිණිස පවතින මහා බාධා සේ පිළිගන්නා අය ප්‍රමාදයට ඇද වැටෙයි. තිබෙන වාසනාව අහිමි වෙයි.

ඉතා පිරිසිදු දහම් දැනුමක් තිබේ නම්, ධර්මාවබෝධය සඳහා අප බාධා යැයි සිතන දේ ඒ සඳහා සැබෑ ම බාධාවක් නොවන බවත්, සැබෑ ම බාධාව පිරිසිදු දහම් දැනුමක් නොමැති වීම බවත් ඉතා මැනවින් වැටහෙනු ඇත. ඵල සහිත වූ ජීවමාන බුදු සසුන ඔබට මුණගැසේවා! අවංක වූ වීරියවන්තයින්ට මේ කුඩා දහම් පොත පූජා කරමි.

“සීලය මහපොළොව වගේ කියලයි බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළේ. මහා විශාල ගොඩනැගිලි, විශාල ගස් ආදිය මහපොළොව මත පිහිටා මහපොළොව ඇසුරු කරගෙන පවතින්නා සේ නිවන අවබෝධයට වුවමනා සෑම ධර්මයක් ම සීලය මත පිහිටා සීලය ඇසුරු කරගෙන වැඩෙනවා. මේ විදියට තමා තුල සම්පූර්ණ වූ සීලය මුල් කරගෙන සිත වඩන භාවනාව ‘සීලානුස්සති භාවනාව’ විදියට යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හඳුන්වා දී තිබෙන්නේ. සීලය සම්පූර්ණ කරගන්නා ආකාරයත්, සීලානුස්සති භාවනාව වඩන ආකාරයත්, ඒ ඇසුරු කරගෙන නිවන පිණිස වන පිරිසිදු බඹසර ජීවිතය සාර්ථක කරගන්නා ආකාරයත් බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කළ පරිදි මේ පොතෙහි විස්තර කරනවා.”

යමෙක් සතර ඉද්ධිපාද වරද්දා ගත්තොත් ඔහු නිවන් මඟ වරද්දගත්තා වන බවත්, යම් කෙනෙක් ඉද්ධිපාද පටන්ගත්තොත් ඔහු නිවන් මඟ පටන්ගත්තා වන බවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ පෙන්වා දෙනවා. අතීතයේ යමෙක් නිවන් මඟ වරද්දා ගත්තා නම් ඒ සතර ඉද්ධිපාද වරද්දා ගැනීමෙන් ම යි. වර්තමානයේදී යමෙක් නිවන් මඟ වරද්දා ගත්තොත් ඒ සතර ඉද්ධිපාද නොවැඩීමෙන් ම යි. අනාගතයේදී ත් ඒ විදියම යි. නිවන අවබෝධ කරන්ට උත්සාහ කරන කෙනා සතර ඉද්ධිපාද වැඩිය යුතුයි. දුකෙන් නිදහස් වෙන්ට කැමති කොයි කාටත් සතර ඉද්ධිපාද පුරුදු කරගැනීම පිණිස ප්‍රමාණවත් දහම් දැනුමක් ලබා දෙන්ට අප කල්පනා කළා. මේ දහම් පොතේ තිබෙන කරුණු කලබල නොවී ඉවසීමෙන් කියවා බලා යලි යලිත් කියවා බලා වටහා ගනිත්වා!

යම් කෙනෙකුට ධර්මය පුරුදු කරගැනීම සඳහා බුදුරජාණන් වහන්සේගේ අවබෝධය පිළිබඳ පිළිගැනීමක් තිබිය යුතුයි. ඒ කියන්නේ ශ්‍රද්ධාවක් තිබිය යුතුයි. යම් කෙනෙකු තුල ශ්‍රද්ධාව ඉපදුණොත් ඒ සමඟ ම ධර්මය පුරුදු කරගැනීමට වුවමනා අනෙකුත් ප්‍රධාන ධර්මයන් ද උපදිනවා. අනිකුත් ධර්ම කියලා කියන්නේ වීරිය, සිහිය, සමාධිය, ප්‍රඥාව ආදී ධර්මයන් උපදිනවා. ඒ නිසා යමෙක් තුල ශ්‍රද්ධාව උපදිනවා නම් ඔහු ධර්මයෙන් දුරස් වෙන්නේ නෑ. ධර්මය තුල ඉහලට ම යනවා.

ශ්‍රේෂ්ඨ ජීවිතයක් උපදවාගැනීම පිණිස ධර්මය පුරුදු කරගැනීමට උනන්දු වෙන අයට උපකාර පිණිස යි මේ කුඩා දහම් පොත පිළියෙල කළේ.

ධර්ම මාර්ගයේ ගමන් කරන ඔබට සාර්ථක ප්‍රතිඵල නෙලාගැනීම පිණිස අත්‍යවශ්‍ය වන ශක්තිමත් පදනම සකසා දීම මෙම ග්‍රන්ථයේ මූලික අරමුණයි. සිතේ හටගන්නා අකුසල විතර්ක බැහැර කරමින්, සිත ප්‍රභාෂ්වර කරවන ‘තෙරුවන් වන්දනාව’ නම් වූ මහා පුණ්‍ය නිධානය, නිවැරදි අවබෝධයෙන් හා ගෞරවාදරයෙන් යුතුව පුරුදු පුහුණු කරගත යුතුයි.

සීල, සමාධි, ප්‍රඥා වැඩීම පිණිස උපකාරයක් ම වන මේ තෙරුවන් වන්දනාව, ඔබේ මෙලොව ජීවිතය ආලෝකමත් කරනවා පමණක් නොව, සසර බියකරු බවින් මිදී උතුම් නිවන සාක්ෂාත් කරගැනීම දක්වා වූ ගමනට ඔබට නොසෙල්වෙන රැකවරණයක් සලසනු ඇත.”

කොයි මොහොතේ හෝ අපි කාටත් මරණයට මුහුණ දෙන්ට සිදුවෙනවා. මරණය ඉදිරියේ බිය නොවී ඉන්ට ඇත්නම්, දුක් නොවී ඉන්ට ඇත්නම්, ශෝක නොකර ඉන්ට ඇත්නම්, එය ඇත්තෙන් ම සැපක් ම යි. එහෙත් ඒ සැප, සිතූ පමණින් ම ලබන්ට බෑ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කියා දෙන විදියට කළොත් කාටත් ඒ සැප ලබන්ට පුළුවන්.

සියලු දෙනාට ම මරණය අභියස ශෝක නොකර, කම්පා නොවී, බිය නොවී වාසය කරන්ට පුළුවන් නම් කොතරම් වාසනාවක් ද? ඒක ලෝකයට සැපක් ම යි. ඒ සදාකාලික සැප සියලු දෙනාට ම අත් වේවා!

භාවනා කරන්නට බොහෝ අය ආස යි. ධර්මයේ ස්වාක්ඛාත බව දැනෙද් දී ධර්මයේ ජීවමාන බව දැනෙද්දී, සසර බිය දැනෙද්දී, ධර්මයේ පිළිසරණ ලබන්නට බොහෝ අය උනන්දු වෙනවා. ඒ නිසා තමයි බොහෝ අය භාවනාවට නැඹුරු වෙන්නේ. භාවනා කරන්නට කොච්චර ආස කළත්, කොච්චර උනන්දු වුණත් එයින් සාර්ථක ප්‍රතිඵල ලබාගන්ට බොහෝ අයට අමාරු යි. දමනය නො කළ හිතකින් ඒ හිත ම දමනය කරගෙන බණ භාවනා සාර්ථක ව කරගෙන අහිංසක බලාපොරොත්තු සඵල කර ගැනීම පිණිස උත්සාහ කරන අයට යම් උපකාරයක් කරන්ට අප කල්පනා කළා. එහි ප්‍රතිඵලයක් තමයි මේ කුඩා දහම් පොත. ආධුනික අවධියේ පටන් ප්‍රවීණයෙක් දක්වා ම බණ භාවනා සාර්ථක ව කිරීමට වටිනා උපදෙස් මෙහි තිබෙනවා.